بر اساس آمار‌های ثبتی سازمان‌های جهاد کشاورزی سراسر کشور، میزان تولید زعفران در سال ۱۴۰۴ معادل ۲۶۰ تن بوده که نسبت به سال قبل از آن (۴۰۵ تن)، حدود ۳۶ درصد کاهش نشان می‌دهد. این افت تولید، مستقیماً ناشی از تنش‌های اقلیمی بی‌سابقه از جمله خشکسالی و سرمازدگی درقطب‌های اصلی تولید بوده است.

با این وجود، اهتمام وزارت جهاد کشاورزی بر توسعه سطح زیرکشت متمرکز بوده، به‌طوری‌که این رقم از سال ۱۴۰۰ تا ۱۴۰۴ با روندی صعودی از ۱۲۱،۹۳۱ هکتار به ۱۳۳،۲۸۴ هکتار (به ترتیب: ۱۲۱،۹۳۱، ۱۲۳،۴۵۷، ۱۲۷،۴۰۰، ۱۲۷،۸۰۰ و ۱۳۳،۲۸۴ هکتار) رسیده است. این آمار مؤید رشد ۴.۳ درصدی سطح زیرکشت در سال ۱۴۰۴ نسبت به ۱۴۰۳ می‌باشد؛ لذا از «شورای ملی زعفران» انتظار می‌رود چنانچه آمار‌های مستند دیگری در اختیار دارند، جهت بررسی کارشناسی به این وزارتخانه ارائه کنند.

تحلیل علمی عملکرد در واحد سطح

مقایسه خطی عملکرد کنونی با آمار‌های سال ۱۳۶۵، بدون لحاظ تغییرات بنیادین اقلیمی، غیرعلمی و غیرمنصفانه است. در ۴۰ سال پیش با سطح زیرکشت محدود (۶،۸۵۰ هکتار)، متوسط عملکرد ۴.۴ کیلوگرم ثبت شده است. امروز با وجود افزایش ۱۹ برابری سطح زیرکشت (بیش از ۱۳۳ هزار هکتار) و چالش‌هایی نظیر افزایش دما و تخریب خاک، در مناطقی که عملیات خوب کشاورزی (GAP) تحت نظارت کارشناسان اجرا شده (مانند کرمانشاه و لرستان)، عملکرد ۶ تا ۸ کیلوگرم و در مزارع آرمانی تا ۱۰ کیلوگرم در هکتار ثبت شده است که نشان‌دهنده ارتقای دانش فنی در اراضی مستعد است.

وضعیت صادرات و پدیده فرابخشی قاچاق

طبق آمار رسمی گمرک ایران، صادرات زعفران به افغانستان در سال ۱۴۰۳ حدود ۱۴.۵ تن و در ۱۰ ماهه سال ۱۴۰۴ معادل ۱۳.۷ تن بوده است؛ این در حالی است که آمار سایت Trade Map، صادرات افغانستان را ۸۴ تن اعلام کرده است. با توجه به ماهیت فرابخشی موضوع قاچاق، مسئولیت نظارت بر مرز‌ها و مقابله با باند‌های سازمان‌یافته بر عهده نهاد‌های انتظامی و امنیتی است؛ با این حال وزارت جهاد کشاورزی صیانت از برند ملی زعفران را از طریق مراجع قضایی با جدیت پیگیری می‌کند.

زنجیره ارزش و تعهدات ارزی

در راستای حمایت از ارزش‌افزوده، توسعه بسته‌بندی‌های زیر۱۰ گرم (بازار مویرگی) با حمایت این وزارتخانه و سازمان توسعه تجارت در دستور کار قرار گرفته است.

تحقق کامل این اهداف مستلزم بازاریابی فعال صادرکنندگان در کشور‌های مقصد و رفع موانع تعرفه‌ای بین‌المللی است. در خصوص تعهدات ارزی نیز، وزارتخانه ضمن تأکید بر ضوابط بانک مرکزی، همواره پیگیر تسهیل‌گری و تصویب معافیت‌های قانونی برای صادرکنندگان محصولات استراتژیک از مجاری قانونی بوده است.

اقدامات تحولی و صیانت از محصول

وزارت جهاد کشاورزی در راستای برنامه هفتم پیشرفت، طرح «شناسنامه‌دار کردن مزارع زعفران» را با همکاری اتاق اصناف کشاورزی ایران جهت شفافیت زنجیره تولید و قابلیت ردیابی محصول دنبال می‌کند. همچنین پیگیری مستمر از مراجع قضایی برای برخورد قاطع با باند‌های قاچاق جهت صیانت از کیان این محصول ارزشمند ملی در جریان است.

لینک خبرگزاری