به گزارش پایگاه اطلاع‌رسانی وزارت جهاد کشاورزی به نقل از خبرگزاری صدا و سیما، صفدر نیازی شهرکی معاون آب و خاک وزارت جهاد کشاورزی در برنامه میز اقتصاد شبکه خبر با اشاره به اهمیت تحویل حجمی آب به کشاورزان، تصریح کرد: تحویل حجمی آب از مهمترین الزامات اجرای هر طرح مهمی در کشاورزی است، اما این موضوع در عمل پیشرفت مناسبی نداشته است.

وی، در ابتدای سخنان خود با ارائه تعریف ساده‌ای از "تحویل حجمی آب" اظهار داشت: در مورد «تحویل حجمی آب» اگر بخواهیم به‌صورت دقیق‌تر توضیح دهیم، مقصود این است که وزارت نیرو آب را براساس حجم، تاریخ و مکان مشخص در اختیار مصرف‌کنندگان قرار دهد که می‌تواند در بخش شرب، کشاورزی یا صنعت باشد و به این فرایند، «تحویل حجمی آب» گفته می‌شود.

معاون آب و خاک وزارت جهاد کشاورزی با بیان اینکه منابع آبی کشور متعدد است و برنامه‌ریزی و فعالیت در این زمینه ابعاد متنوعی دارد، گفت: چاه‌ها، قنات‌ها، چشمه‌ها، شبکه‌ها و نهر‌هایی که از رودخانه‌ها آب می‌گیرند، هوتک‌ها و آب‌بند‌ها از جمله مهمترین منابع آب هستند، اما درباره تحویل حجمی، شاید بتوان گفت بهترین اقدام وزارت نیرو در این زمینه، مربوط به چاه‌ها بوده است.

وی، تعداد چاه‌های موجود در سراسر کشور را بیش از ۴۰۰ هزار حلقه عنوان کرد و افزود: ما حدود ۲۳۰ هزار حلقه چاه برقی و ۱۸۵ هزار حلقه چاه گازوئیلی داریم که البته برای چاه‌های گازوئیلی کاری نکرده‌ایم، اما از میان چاه‌های برقی، حدود ۱۰۵ هزار حلقه به سامانه‌های کنترلی مجهز شده‌اند که حجم خروجی آب را اندازه‌گیری می‌کند.

نیازی با اذعان به سنگین بودن تجهیز و مدیریت آب اظهار داشت: علاوه بر چاه‌ها، در برخی شبکه‌های دیگر نیز این کار انجام شده، اما به‌صورت کامل نبوده و واقعیت این است که طراحی و اجرای این سامانه‌ها دشوار است و در عین حال برای کشاورزی ما لازم و اجتناب‌ناپذیر شده است.

معاون آب و خاک وزارت جهاد کشاورزی با اشاره به توصیه بزرگان به رعایت نظم در هر کاری، تصریح کرد: حضرت علی (ع) می‌فرمایند: «اُوصیکم بتقوی‌الله و نظم امرکم»؛ و باید بدانیم که در بخش کشاورزی و آب، نظم یعنی تحویل حجمی؛ یعنی باید بدانیم کشاورزی که عملکرد بهتری دارد با کسی که بهره‌وری پایین‌تری دارد چه تفاوتی دارد، تا بتوان بر اساس عملکرد تصمیم گرفت.

وی با ناکافی خواندن اقدامات انجام شده در تجهیز چاه‌ها و منابع آب به کنتور‌های هوشمند و تحویل حجمی آب افزود: در حال حاضر، اقداماتی انجام شده، اما هنوز کامل نیست. از ۲۳۰ هزار چاه برقی، حدود ۱۰۰ هزار حلقه در دست اقدام هستند و هنوز برای بقیه کاری نشده است. علاوه بر چاه‌ها، ما منابعی مانند چشمه و قنات نیز داریم. با توجه به آمار، حدود ۵۰ درصد آب کشور از منابع زیرزمینی است و از این ۵۰ درصد، ۳۵ درصدش از چاه‌های برقی تأمین می‌شود. به‌عبارت دیگر، حدود ۲۰ درصد از کل منابع آبی کشور در سیستم‌های قابل کنترل قرار دارند.

نیازی افزود: در گذشته از برخی شبکه‌ها سالانه تا ۱۶ میلیارد مترمکعب آب برداشت می‌شد؛ اما در سال زراعی اخیر این رقم به حدود ۶ میلیارد مترمکعب رسیده است، چون هم بارش‌ها کم شده و هم منابع کاهش یافته و تخمین ما این است که تنها در نیمی از چاه‌های برقی و حدود ۲۰ درصد شبکه‌ها تحویل حجمی به‌طور مؤثر انجام می‌شود.

وی تصریح کرد: ما انتظار داریم رسانه‌ها در ترویج این فرهنگ همکاری کنند، چون اجرای تحویل حجمی هم به نفع کشاورزان و هم به نفع مدیریت کلان منابع آب کشور است.

معاون وزیر جهاد کشاورزی با بیان این که افزایش بهره‌وری در کشاورزی وابسته به تحویل حجمی آب است، گفت: بهره‌وری یعنی تولید به ازای هر مترمکعب آب مصرفی و از منظر بهره‌وری اگر تحویل حجمی نداشته باشیم، نمی‌توانیم بهره‌وری را دقیق محاسبه کنیم.

به گفته وی، در حال حاضر میانگین کشور حدود ۱.۵ کیلوگرم محصول به ازای هر مترمکعب آب است و برای بهبود این شاخص، باید بدانیم هر کشاورز دقیقاً چه میزان آب دریافت می‌کند تا بتوانیم عملکردش را بسنجیم و به سهم واقعی‌اش برسیم.

نیازی در ادامه سخنان خود، تحویل حجمی آب را پیش نیاز اجرای الگوی کشت خواند و گفت: اجرای دقیق الگوی کشت نیز بدون آمار دقیق از منابع آب ممکن نیست چراکه ما محدودیت زمینی نداریم و محدودیت اصلی کشور ما آب است. اگر بدانیم چه میزان آب (مثلاً ۷۰ میلیارد مترمکعب یا کمتر) در دسترس داریم، می‌توانیم نوع و گستره محصولات زراعی را بر آن اساس تعیین کنیم.

وی با قدردانی از اقدامات وزارت نیرو در زمینه اجرای تحویل حجمی آب اظهار داشت: وزارت نیرو در یکی دو سال اخیر زحمات زیادی کشیده تا میزان منابع آب را در سطح شهرستان‌ها مشخص کند و این همکاری کارشناسی بین وزارت جهاد کشاورزی و وزارت نیرو باید تقویت شود.

معاون وزیر جهاد کشاورزی یکی از دلایل استقبال نکردن کشاورزان از مشارکت در طرح‌های وزارت نیرو را سخت‌گیری‌های اداری خواند و گفت: اکنون در کشور حدود ۱۵۰۰ تعاونی تولید وجود دارد که نزدیک به ۳ میلیون هکتار از اراضی کشاورزی را مدیریت می‌کنند و عملکرد آنها در کل مطلوب است، اما برای دریافت آب به‌صورت حجمی، وزارت نیرو شروط سختی قرار داده است؛ مثلاً مدیرعامل تعاونی باید دارای مدارک تحصیلی مرتبط با آب یا دوره‌های خاص باشد و طبیعی است که چنین شرایطی باعث کندی اجرا شده است.

وی تصریح کرد: باید برای تسهیل امور در مقررات و روند کار بازنگری شود، چون این شرکت‌ها تجربه و ظرفیت مدیریتی لازم را دارند.

نیازی تصریح کرد: به‌صورت کلی، تحویل حجمی آب پایه‌ی یک نظام منظم، بهره‌ور و عادلانه در بخش کشاورزی است و بدون آن، نمی‌توان بهره‌وری، الگوی کشت یا عدالت در توزیع منابع را به‌درستی اجرا کرد.